حميم : خويشاوندى كه دوستى ورزد . اعراب : هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ : هر گاه بدنبال اين كلمه جوهر واقع شود دو مفعول ميگيرد و مفعول دوم آن صوت است . در اينجا يك مفعول گرفته به تقدير مضاف . يعنى « هل يسمعون دعائكم » و قرينهء محذوف « إِذْ تَدْعُونَ » است . إِلَّا رَبَّ الْعالَمِينَ : استثناء منقطع و ممكن است استثناء متصل باشد در صورتى كه آنها هم بت پرستيده باشند و هم خدا . إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ : منصوب و بدل از مفعول محذوف « ينفع » يعنى « لا ينفع احدا . . » و ممكن است منصوب باشد بنا بر استثناء . هُمْ فِيها : مبتدا و خبر و « يختصمون » منصوب بر حاليت و ممكن است « يختصمون » خبر و « فيها » در محل نصب و متعلق به آن باشد . فنكون : منصوب به تقدير « ان » در جواب تمنى . مقصود : اكنون مىفرمايد : وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ إِبْراهِيمَ : اى محمد ، داستان ابراهيم را كه اصل پيامبران و افتخار عرب و مايهء تسلى خاطر تو و اندرز مردم است براى ايشان بخوان . إِذْ قالَ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ ما تَعْبُدُونَ : كه از راه انكار به پدر و قوم خود گفت : چه مىپرستيد ؟ قالُوا نَعْبُدُ أَصْناماً فَنَظَلُّ لَها عاكِفِينَ : گفتند : بتهايى پرستش مىكنيم و در پيشگاه آنها نماز مىخوانيم . اين معنى از ابن عباس است . برخى گويند : يعنى پيوسته آنها را عبادت مىكنيم . قالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ إِذْ تَدْعُونَ : ابراهيم به آنها گفت : آيا هنگامى كه آنها را ميخوانيد صداى شما را مىشنوند و دعاى شما را مستجاب ميكنند ؟ أَوْ يَنْفَعُونَكُمْ أَوْ يَضُرُّونَ : آيا اگر آنها را پرستش كنيد به شما نفع مىرسانند